Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) XIII. Engelsiz Bilişim Günleri, KKTC Cumhurbaşkanlığı destekleriyle; Yakın Doğu Üniversitesi, Manisa Celal Bayar Üniversitesi, KKTC Engelsiz Bilişim Platformu ve Türkiye Engelsiz Bilişim Platformu iş birliğinde Lefkoşa’daki KKTC Cumhurbaşkanlığı Yerleşkesi Beyaz Konferans Salonu’nda gerçekleştirildi.

KKTC Cumhurbaşkanı eşi Nilden Bektaş Erhürman, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Rana Kibar, Yakın Doğu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ, MCBÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Ahmet Çetin, Girne Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Gökmen Dağlı, KKTC Engelsiz Bilişim Koordinatörleri Prof. Dr. Zehra Altınay ve Prof. Dr. Fahriye Altınay, Kıbrıs İşitme ve Konuşma Engelliler Vakfı Başkanı Bahire Coşkuner Doğru, KKTC Engelliler Basketbol Federasyonu Başkanı Ahmet Akdeniz ile Kıbrıs Türk Ortopedik Özürlüler Derneği Başkanı Günay Kibrit’in katıldığı Engelsiz Bilişim Günleri, akademisyenler, öğrenciler ve davetliler tarafından yoğun ilgi gördü.

Engelli bireylerin dijital dünyaya eşit, erişilebilir ve sürdürülebilir katılımını güçlendirmeyi amaçlayan Engelsiz Bilişim Günleri, saygı duruşu ve İstiklal Marşı okunmasının ardından yapılan açılış konuşmalarıyla başladı. Açılışta Nilden Bektaş Erhürman, Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ, Prof. Dr. Rana Kibar, Yakın Doğu Üniversitesi’nin yapay zekâ tabanlı akademisyeni Ai. Prof. DUX, Türkiye Engelsiz Bilişim Platformu Koordinatörü Dr. Mustafa Özhan Kalaç ve KKTC Engelsiz Bilişim Platformu Koordinatörü Prof. Dr. Zehra Altınay konuştu.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı eşi Nilden Bektaş Erhürman, panelin 13’üncü kez düzenlenmesini, engelsiz bilişim alanında yürütülen çabaların olumlu yönde ilerlediğinin göstergesi olduğunu vurgulayarak, Cumhurbaşkanlığı olarak bu sürecin bir parçası olmaktan onur duyduklarını ifade etti.

Çevreyi korurken toplumun tüm kesimlerini, özellikle yaşlı, çocuk, özel gereksinimli ve dezavantajlı bireyleri de kapsayacak şekilde korumanın önemine dikkat çeken Erhürman, Temel hedefin, toplumu korurken gelecek nesillere iyi bir çevre ve kazanılmış haklar bırakmak olduğunu söyledi. Panelden çıkacak sonuçların ve önceki çalışmaların Cumhurbaşkanlığı tarafından önemsendiğini, bu amaçla bünyelerinde birimin kurulduğunu ve çalışmaların ilgili kurumlar için yol gösterici olacağını belirten Nilden Bektaş Erhürman, panelin düzenlenmesinde emeği geçen herkese teşekkür etti.

Yakın Doğu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ, XIII. Engelsiz Bilişim Günleri’nde, etkinliğin dijital dünyada eşitlik, katılım ve insan onurunu merkeze alan istikrarlı bir duruşun ifadesi olduğunu vurguladı. 13 yıldır Yakın Doğu ve Manisa Celal Bayar Üniversiteleri öncülüğünde yürütülen çalışmaların, akademinin toplumsal sorumlulukla buluşmasının güçlü bir örneği olduğunu belirtti.

Manisa Celal Bayar Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Rana Kibar, engelsiz bilişimin yalnızca teknik bir uzmanlık alanı olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayarak, "Bugün görüyoruz ki engelsiz bilişim, hayatın ve sosyal yaşamın ayılmaz bir parçası haline gelmiştir" dedi.

Üniversitelerin eğitim, öğretim ve araştırma geliştirme görevlerinin yanı sıra toplumsal katkının da en az bu alanlar kadar önemli olduğunu belirten Rektör Prof. Dr. Rana Kibar, Manisa Celal Bayar Üniversitesi olarak yürüttükleri çalışmalarda toplumsal faydayı önceliklendirdiklerini ifade ederek, şubat ayında Cumhurbaşkanlığı İnsan Kaynakları Ofisi koordinasyonunda Manisa'da düzenlenen kariyer fuarını örnek gösterdi. Engelsiz bir kariyer fuarı olarak tasarlanan organizasyonda tüm öğrenciler için dijital ve fiziksel erişilebilirliğin sağlandığını belirten Prof. Dr. Rana Kibar, "Akademi ile bilimin bir araya geldiği her platform, toplumsal farkındalığı artıran yeni bakış açıları kazandırır” ifadesini kullandı.

Türkiye Engelsiz Bilişim Platformu Koordinatörü ve Manisa Celal Bayar Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Mustafa Özhan Kalaç ise engelli bireylerin yaşamın her alanında aktif rol alabilmesi için teknolojinin hayati bir öneme sahip olduğunu vurguladı. Engelsiz bilişim çalışmalarının 2011 yılında başladığını hatırlatan Dr. Kalaç, "Engelli bireylerin toplumsal yaşama tam ve eşit katılımı için teknolojiyi erişilebilir kılmak zorundayız" dedi.

Yakın Doğu Üniversitesi iş birliği ve KKTC Cumhurbaşkanlığı desteğiyle Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde yürütülen çalışmaların önemli kazanımlar sağladığını belirten Dr. Kalaç, bu iş birliğinin iki ülke arasında güçlü bir köprü oluşturduğunu ifade ederek, Türkiye ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında engelsiz bilişim alanlarında çok güçlü bir köprü kurduklarını belirtti.

Konuşmasında Erişilebilir Kütüphaneler Çalıştayları'na da değinen Dr. Mustafa Özhan Kalaç, yapılacak yeni çalışmalar ve sağlanacak desteklerle engelli bireylerin bilgiye erişiminin kolaylaşacağını vurguladı. "Kütüphaneler, herk için erişilebilir hale geldiğinde bilgi gerçekten toplumsallaşır" diyen Dr. Kalaç, bu yöndeki iş birliklerinin artarak devam etmesini temenni etti.

Yakın Doğu Üniversitesi Toplumsal Araştırma ve Geliştirme Merkezi Başkanı ve KKTC Engelsiz Bilişim Platformu Koordinatörü Prof. Dr. Zehra Altınay, platformun temel amacının yalnızca etkinlikler üretme olmadığını, bu çalışmaları kalıcı ve sürdürülebilir hâle getirmek olduğunu vurguladı. Ülke gündeminin önemli başlıklarından biri olan engelli istihdamına da dikkat çeken Prof. Dr. Altınay, yürütülen yapılandırma ve uygulama çalışmalarının önemine değindi.

Yakın Doğu Üniversitesi’nin yapay zekâ tabanlı akademisyeni Ai. Prof. DUX, teknolojiyi sonradan uyarlamak yerine en baştan erişilebilir şekilde tasarlamanın önemine dikkat çekti. Web sitelerinin ekran okuyucularla uyumlu olması, uygulamalarda işaret dili ve altyazı desteği sunulması gibi örneklerle kapsayıcı tasarımın somutlaştığını belirten DUX, yapay zekânın eğitimde kişiselleştirilmiş destek ve fırsat eşitliğini güçlendirdiğini söyledi. Ai. Prof. DUX, “Yapay zekâ artık yalnızca yanıt veren bir sistem değil; kullanıcıyı dinleyen, ona uyum sağlayan ve birlikte öğrenen bir dijital eşlikçi haline geliyor" dedi.

Etkinlik kapsamında düzenlenen “Türkiye’de Kamuda Engelsiz Bilişim Çalışmaları” başlıklı açılış oturumu, Prof. Dr. Mukaddes Sakallı Demirok’un moderatörlüğünde gerçekleştirildi. Oturumda, kamu kurumlarında hayata geçirilen erişilebilirlik uygulamaları ve kapsayıcı dijital hizmetler ele alındı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde yürütülen kapsayıcı kütüphanecilik hizmetlerini tanıtan Kütüphane Müdürü Belgüzar Aksoy Gürer, kütüphanelerin engelli bireylerin bilgiye eşit erişimindeki önemine dikkat çekti. Türkiye Engelsiz Bilişim Platformu İstanbul Temsilcisi Duygu Kayaman ise “Teknolojiye Erişilebilirlik Neden Önemli?” başlıklı sunumunda, erişilebilir teknolojilerin toplumsal katılımı güçlendiren temel unsurlardan biri olduğunu vurguladı.

Günün ikinci bölümünde gerçekleştirilen “Türkiye’de Özel Sektörde Engelsiz Bilişim Çalışmaları” oturumu, Türkiye Engelsiz Bilişim Platformu İstanbul Temsilcisi ve Microsoft Türkiye Erişilebilirlik Proje Yöneticisi Duygu Kayaman’ın moderatörlüğünde düzenlendi. Oturumda, özel sektörün erişilebilirlik alanındaki rolü, dijital hizmetlerin engelli bireyler için daha kapsayıcı hale getirilmesine yönelik çalışmalar ve iyi uygulama örnekleri ele alındı.

Turkish Technology Erişilebilirlik Takımı Uluslararası İlişkiler ve İletişim Sorumlusu Utku Demiryakan ile QA Test Uzmanı Burak Yüksek, kurum bünyesinde yürütülen erişilebilirlik test süreçleri ve kurumsal dönüşüm çalışmalarına ilişkin bilgi paylaşırken, Binclusive Kurucusu ve CEO’su Atakan Nalbant ise girişimcilik perspektifinden dijital erişilebilirliğin sunduğu fırsatlara ve toplumsal etkilerine dikkat çekti.

“KKTC Engelsiz Bilişim Çalışmaları” oturumu, KKTC Engelsiz Bilişim Platformu Koordinatörü ve Yakın Doğu Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Fahriye Altınay’ın moderatörlüğünde gerçekleştirildi. Oturumda, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde kamu kurumları, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşları tarafından yürütülen engelsiz bilişim projeleri ele alındı.

Kıbrıs Türk Ortopedik Özürlüler Derneği Başkanı Günay Kibrit, engelli bireylerin günlük yaşamda karşılaştıkları sorunlara ve çözüm önerilerine değinirken, KKTC Engelliler Basketbol Federasyonu Başkanı Ahmet Akdeniz sporun erişilebilirlik boyutuna dikkat çekti. Kıbrıs İşitme Konuşma Engelliler Vakfı temsilcisi Bahire Doğru, işitme engelli bireylerin iletişimde yaşadığı güçlükleri ve destekleyici uygulamaları aktarırken, Lefkoşa Türk Belediyesi’nden Çelen Çağansoy yerel yönetimlerin erişilebilirlik alanındaki projelerini paylaştı. Gazimağusa Özel Eğitim ve İş Eğitim Okulu Müdürü Dr. Emirali Evcimen ise özel eğitim alanında yürütülen çalışmalar hakkında bilgi verdi.

Etkinliğin ikinci gününde uygulamalı ve eğitsel içerikler öne çıktı. Düzenlenen Web Erişilebilirlik ve Kullanılabilirlik Atölyesi kapsamında kamu kurum temsilcilerine, web sitelerinin engelli bireyler için daha erişilebilir hale getirilmesine yönelik temel ilkeler ve iyi uygulamalar Prof. Dr. Yeliz Yeşilada tarafından uygulamalı olarak aktarıldı. Katılımcılar, erişilebilirlik standartlarını pratik örnekler üzerinden değerlendirme fırsatı buldu.

“Empati Yetmez: Özel Eğitimde Teknoloji Bilgisi Zorunlu mu?” başlıklı eğitim seminerinde ise Prof. Dr. Mukaddes Sakallı Demirok, özel eğitim alanında teknolojinin bilinçli ve etkin kullanımının gerekliliğini bilimsel veriler ışığında ele aldı.

KKTC XIII. Engelsiz Bilişim Günleri, engelli bireylerin dijital hayata tam ve eşit katılımını güçlendirmeye yönelik ortak iradenin ve sürdürülebilir iş birliklerinin önemini bir kez daha ortaya koyarak sona erdi.